На зыходзе дня

Дзень канчаецца. Заходзіць сонца. Яно свеціць мне ў твар, і я амаль нічога не бачу, а толькі чую плёскат хваль. Яшчэ гудуць мухі, а ў лугах на пясчаных выспах ужо свішчуць перапёлкі, сустракаючы блізкую ноч. Шуміць параход, і шум гэты усё набліжаецца, мацнее. Неба цямнее, сыходзіць у глыбіню, у цёмную бездань. Сонца ўжо на добрую чвэртку схавалася за небасхіл, і цяпер яно шле апошняе, развітальнае святло.

Я падымаюся на гару і, павярнуўшыся спінаю да садоў, доўга стаю. Мне не хочацца ні крануцца, ні сесці тут на ўзмежку. Адсюль, з узгорка, мне добра відаць Дняпро, неабсяжныя лугі за ім і лес на далёкім небасхіле.

Сонца заходзіць усё больш і больш. Яно апускаецца шпарка, спяшаючыся. Знікае за небасхілам - і адразу ж між зямлёй і заравам кладзецца цень.

У небе, высока ў зеніце, заміргала зорка...

Усё, дзень скончыўся. (138 слоў)

Паводле М. Лупсякова

Крыштальны звон бяроз

На дварэ сакавік. Неба цяпер празрыста-сіняе, і воблакаў на ім амаль няма. А сонца пасля зімы свеціць ярка-ярка.

Снег памалу днём растае і з шоргатам асядае, а ўначы ён пакрываецца скарынкай. Раніцай гэта скарынка цвёрдая, і па ёй нават можна ісці і не праваліцца.

Бярозы падрыхтаваліся ўжо да вясны. Пабялела бяроста, ды пупышкі на галінах пабурэлі, наліліся жыватворным сокам. Ячшэ некалькі дзён - і прачнецца бярозавік. Праткні кару - і з яе, як слязінкі, пырснуць светлыя кропелькі. Пі, чалавек, толькі не рабі дрэву вялікіх ран.

Я люблю гэты бярозавы гай. Сёння ступіў на ўзлесак і пачуў ледзь чутны крыштальны звон. Адкуль ён? Спачатку падумаў, што гэта прачнуўся пад снегам раўчук. Пасля падняў галаву і ўбачыў, што на галінах бярозы мноства тоненькіх ледзяшоў. Падзьме вецер, і яны стукаюцца адна аб адну і меладычна звіняць. Так бярозавы гай вітае вясну. (139 слоў)

Паводле часопіса «Родная прырода»

Цудоўная парá

Вясна пераходзіла ў лета. Цудоўная парá! Яшчэ не даймае гарачыня і не пацямнела, не запылілася зеляніна. Куды ні пайдзі, (-) усюды кветкі. Адно толькі што адцвіло, а другое цвіце, п'яніць сваім пáхам, чаруе колерам; ды і трэцяе збіраецца зацвісці. Вечарамі, ціхімі і празрыстымі, гаркава патыхае лістотай. Лёгка на душы, вольна. І так хочацца абняць увесь гэты прастор, увабраць у душу прыгажосць зямлі, каб потым, увосень і зімой, піць з крыніц памяці гэты водар, гэты бальзам, як п'ём чай, завараны на зёлках лугоў і палёў.

Віталь ішоў лясной дарогай і збіваў палачкай з леташняй травы яшчэ не з'едзеную сонцам расу. З аднаго боку стаяў перамешаны з асінамі малады сасняк, а з другога - такі ж малады, густы бярэзнічак. Лісце на дрэвах было ярка-зялёнае, яшчэ пяшчотнае, клейкае, і пахла яно прыемнай гаркавасцю. Урачыста выглядалі дзяўчаты-бярозкі і клёны-падлеткі ўсцяж дарогі. Празрыста-блакітнае паветра, лёгкае і духмянае, здавалася, калыхалася ад птушынага спеву. На душы - спакой і раўнавага. (153 словы)

Паводле А. Цяжкага

Дзіўныя кветкі

Вёска патанала ў зеляніне садоў, але галоўным упрыгожаннем гэтай прырэчнай вёскі былі не сады, а незвычайныя для гэтай мясцовасці кветкі. Амаль ва ўсіх агародчыках цвілі чырвоныя, жоўтыя, ружовыя, пунсовыя, аранжавыя, крэмава-белыя цюльпаны. Стракатыя кветкі выціснулі з грáдак лілеі і півоні, касачы і вяргіні. Пад вокнамі кожнай хаты ківаліся тугія бутоны. Яны ў сонечны дзень раскрываліся,(-) і тады ад іх нельга было адвесці вачэй.

Цюльпаны зрабіліся самымі любімымі кветкамі тутэйшых гаспадынь. Заморскія кветкі добра ўзраслі на гэтай зямлі, красаваліся пад нязыркім сонцам, закрываліся ў непагадзь. Іх было так многа, што яны нават вылазілі на сцежкі, дзе-нідзе хіліліся пад ногі.

У некаторых гаспадынь цюльпаны расцвіталі проста незвычайныя. Адны, напрыклад, былі пярэстыя, двухколерныя, з доўгімі жоўта-чорнымі венчыкамі. На другой градцы цвілі жоўтыя-жоўтыя, бы зоркі ў-ясным небе, кветкі, а на трэцяй распусціліся амаль чорныя. Менавіта з іх дзівіліся людзі. Пас чорных цюльпанаў у жоўтай ад сонца рацэ здаваліся проста цудам. (150 словў)

Паводле А. Кажадуба

Горад з яшмы

Мсціслаў сустракаў нас, утульна дрэмлючы пад шчыльнай пялюшкай лістападаўскай смугі, і толькі на якіх паўгадзіны высунуў з-пад яе твар, каб павітацца.

Але гэта быў сапраўды цуд. Падняўся ўверх туман - і з Замкавай гары як на далоні адкрыўся горад з яшмы. Так, ён увесь быў нібыта вытачаны невядомымі майстрамі з агромністага кавалка гэтага каменю, які, як вядома, мае мноства адценняў. Яшма мсціслава была майго любімага, зеленавата-шэрага, колеру, з рудаватымі крапінкамі (гэта выглядвала між платоў і сцен змоклае апалае лісце). Свінцовае неба над горадам і такая ж стужка ціхаплыннай Віхры, што адмыслова апаясвае Мсціслаў, у той дзень яму вельмі пасавалі, як удала падабраная да каштоўнай аздобы сціплая сукенка.

Улетку горад, напэўна, малахітавы пасля дажджу і смарагдавы ў сонечных промнях. А ранняй восенню - залаты. Прыедзьце ў Мсціслаў зімой, і, можа, вам пашанцуе ўбачыць дыяментавы горад.

Цуд, згадзіцеся, можна ўбачыць усюды. Галоўнае - жыць яго прадчуваннем, хацець яго ўбачыць. Нават у туманным паўзмроку няласкавага лістапада. (153 словы)

А. Ляўковіч

Ручай

Надвор'е стаяла сухое, але ручай не сумаваў. Ён гуляў на сонцы, пераскокваў праз каменьчыкі. Часам знікаў з вачэй, і тады я знаходзіў яго па голасе-булькатанні. Хацелася абавязкова дайсці да вытоку ручая, але ён, быццам насміхаючыся, вёў усё далей і далей у поле. Ля бярозовага гаю ён вывеў мяне да калодзежа.

Калодзеж быў неглыбокі, дагледжаны, з пясчаным дном. Я зняў з бярозавага сучка драўляны коўшык, зачарпнуў вады і, напіўшыся, адразу адчуў незвычайную бадзёрасць. Прылёг у цяньку бярозы. Праз хвіліну, гледзячы ў прасвет між дрэў, убачыў на зрубе калодзежа верабейчыка. Той прыпаў да вадзянога струменьчыка, зрабіў некалькі глыткоў, пачысціў дзюбку і, цвыркнуўшы, нéкуды паляцеў.

Я устаў, падышоў да калодзежа і ўбачыў на вільготным пяску мноства птушыных слядоў. Відаць, усе птушкі ведалі пра крынічку і часта прыляталі сюды падлячыцца ад хвароб або адпачыць у цяньку ці пакупацца ў ручаі. (137 слоў)

Паводле В. Хліманава