Чэрвеньскае красаванне

Май вабіць нас квеценню вішань, каштанаў і яблынь, духмянасцю бэзу і белапенных кустоў язміну, і мы амаль не заўважаем больш сціплых кветак чэрвеня. Але ўсё зялёнае найзелянейшае менавіта ў чэрвені, калі бузіна працягвае нам паўдзённы свой водар на белых пялёстках-талерачках, што з цягам часу напаўняюцца сінявата-чорнымі ягадамі.

Каля дарогі кусціцца шыпшыннік. Цвет яго далікатна-ружовы, пах ледзь улоўны. Пад восень даспяваюць на ім бліскуча-чырвоныя ягады. Сінія стрэлы дзікага лубіну рыхтуюць сваім гарошынам разбег для скачка ўдоўжкі, а лугавы падляднік напамінае пра сябе пахам мёду. Акацыі на ўзмежку перапляўляюць запас азоту ў гронкі суквеццяў, якія сваім водарам будуць здалёку прывабліваць пчол. Гудзенне жужаляў і звон пчол над саламяна-жоўтымі кветкамі ліпы зліваецца ў суцэльны гул.

Пра трáвы і гаварыць няма чаго. У маі яны растуць, а ў чэрвені зацвітаюць. Ніхто не можа зразумела растлумачыць, чаму начная фіялка зберагае свой водар для чэрвеньскіх вечароў. (142 словы)

Паводле календара "Родны край"

Шчаслівыя моманты

З нізенькага падвальнага акенца кацельнай штодня бачыў ён, як збіралася раніцай у інстытут гаманлівая моладзь. Ішлі хлопцы. Беглі, каб не спазніцца, мітуслівыя дзяўчаты. У адну і тую ж хвіліну прыходзілі выкладчыкі, прафесары. І калі заўважаў Алёшка знаёмую стракатую хустачку, жоўценькі паўкажушок з вышытымі ўзорамі, ён нібы незнарок з'яўляўся ў шырокім вестыбюлі ў тую самую хвіліну, калі адчыняліся шкляныя дзверы і, пазіраючы з трывогай на насценны гадзіннік, дзяўчына стрымана ўсміхалася, супакоіўшыся, што не спазнілася.

І яна адразу знікала на лесвіцы, як лёгкае воблачка, як вясновы ветрык, (,-) такая блізкая і такая далёкая. Нават ледзяныя ўзоры на вокнах расцвіталі, здавалася, і іскрыліся сінімі агеньчыкамі, як позірк вачэй яе, сініх, глыбокіх. І ўсё навокал рабілася радасным і святочным, як стракатая хустачка яе з чырвонымі макамі і васількамі, з залатымі каласамі на блакітным полі. Яны не лінялі, не выцвіталі, залатыя каласы і ярка-чырвоныя мáкі. Можа таму, што было яму васемнаццаць год, а яна была яшчэ маладзейшай. (155 слоў)

Паводле М. Лынькова

Сапёр

Любая салдацкая служба нялёгкая, а сапёрская ці не самая цяжкая і небяспечная. Там, дзе пройдуць танкі, а за імі пяхота, перш пройдуць сапёры, бо яны павінны абясшкодзіць міны, пракласці шлях войску. Нездарма кажуць, што сапёр памыляецца адзін раз. Яго памылка варта жыцця.

Ён быў смелы і мужны, наш салдат-сапёр. У яго былі моцныя нервы і ўмелыя рукі. Сотні мін размініраваў ён, мосцячы доўгую дарогу да Перамогі.

Ён вярнуўся дадому, спадзеючыся, што будзе займацца мірнай справай хлебароба. Ды дома чакала бяда. На нямецкай міне, што засталася ў зямлі, падарваўся яго сын. На вайне салдат бачыў нямала смерцяў, але ссівеў у трыццаць пяць гадоў, перажыўшы смерць сына.

Аднойчы ён пачуў, што ў гарадской бальніцы ёсць цэлая палата дзяцей, якія падарваліся на мінах. Салдат зазірнуў у тую палату і быў уражаны не менш, чым смерцю сына.

І салдат зноў апрануў шынель. (139 слоў)

Паводле М. Гіля

Падрыхтоўка да вяселля

Даўней ініцыятыва заключэння шлюбу зыходзіла з боку бацькоў хлопца. Калі юнаку спаўнялася васемнаццаць - дваццаць гадоў, тыя пачыналі шукаць працавітую і багатую дзяўчыну, якая магла б стаць нявесткай.

У сваты ішлі ўдвух або ўтрох: хросны бацька або дзядзька жаніха, яго родны бацька, іншы раз старэйшы брат. Прысутнасць самога жаніха не заўсёды была абавязковай.

Адвячоркам, каб ніхто не сурочыў, у месячную поўню, каб было поўнае шчасце, ішлі да дзяўчыны. Сваты выдавалі сябе за купцоў, падарожнікаў ці паляўнічых. Пыталіся, ці ёсць што прадáць. Звычайна гаварылі іншасказальна. Калі з адказаў гаспадароў вынікала, што перагаворы могуць адбыцца, старшы сват пачынаў пачастунак. Вырашалі пытанне пра пасáг маладой, а потым выклікалі дзяўчыну і пыталіся, ці згодна яна пайсці за гэтага хлопца.

Пазней бацькі засвáтанай дзяўчыны ішлі да жаніха паглядзець, як ён жыве і ці ёсць на што ісці.

Праз некалькі тыдняў былі зарýчыны, мэта якіх - прылюдная абвестка пра сватанне і згоду нявесты і яе бацькоў на шлюб. (153 словы)

Паводле А. Лакоткі і С. Барыса

Мінскі напрамак

Усе гэтыя дні няшчадна палíла сонца.-

У машыне было душна. Браня, напаленая сонцам, пякла. Гарачынёй дыхаў матор, што напружана гуў за баявым аддзяленнем. Каб зменшыць гарачыню ў машыне, ехалі з адчыненымі люкамі. Плынь свежага паветра ўрывалася ў іх і быццам абмывала твары танкістаў. Калі здаралася, што вецер дзьмуў убок і пыл адносіла ад машыны, танкістам было лягчэй, бо можна было падставіць твар свежаму ветру.

Раніцай калона падышла да Мінскай магістралі, што бегла на захад. Бегла то праз дружныя цёмныя сасоннікі, то праз беластволыя бярэзнікі, то праз густыя мяшáныя гаі. Бегла паўз шырокія прасцягі яшчэ не ўчарнелых пнёў, што аддзялялі шашу ад лясоў. Прасцягі, на якіх упарта выбівалася ўгару зялёная моладзь. Бегла цераз балоты, што паблісквалі аéрам, цераз палí, на якіх азёрамі разлівалася свірэпа. Праз спаленыя, зруйнаваныя ці затоеныя ў трывозе вёскі. Бегла туды, дзе чакаў спакутаваны Мінск. (139 слоў)

Паводле І. Мележа

Выпадак у лесе

На залітай сонцам сасне прыхарошвалася вавёрка. Бачыла, што я сачу за ёй, і нібы старалася мне спадабацца. Трымалася велічна, грацыёзна. Здавалася, што яна адчувала сябе гаспадыняй і заклікала мяне смялей трымацца.

Раптам яна зляцела на зямлю і хутка пабегла туды, дзе сярод лесу віднелася шырокая прагáліна. Калі я прыбег на палянку, вавёрка сядзела сярод малінніку. Нахіляла лапкамі галінку, каб ямчэй было браць ягады, і ласавалася малінамі, якімі шчодра былі абсыпаны кусты.

Я хацеў абысці вавёрку, каб не спудзіць, але яна сама выскачыла з кустоўя, уселася на зялёнай галінцы елкі і, здаецца, радавалася, што прывяла мяне сюды, у ягады.

Калі я вылез з малінніку, ужо вечарэла. На палянцы доўжыліся цені. Я спалохаўся, што тут мяне застане ноч, бо не ведаў, у які бок ісці дахаты.(127 слоў)

Паводле У. Мяжэвіча

Беручы - аддаваць

Хто калі лічыў, колькі на кожнага з нас прыпадае кветак, матылёў, дрэў, крынічак? Усяго гэтага мы, занятыя вечным клопатам, не заўважаем, бо яно для нас такое ж звыклае, як і паветра, якім мы безуважна, раўнадушна дыхаем.

Мы звыкла ўсім гэтым карыстаемся. Часам нават забываем, што прырода - не толькі для нас адных, хоць чалавек і з'яўляецца самаю лепшаю аздобаю любога краявіду. Што, беручы ў яе ўсё, чым яна так шчодра з намі дзеліцца, трэба думаць пра будучыню і абавязкова трэба пакідаць у ёй месца і той жа рэчцы, і таму ж буслу, і той жа травінцы, і таму ж мурашу. Пакідаць усё, што ім трэба. Бо ўсе мы на гэтай зямлі суседзі: рэчка і бусел, дрэва і травінка, кветка і пчала, мураш і чалавек. Усе мы зямляне. Зямля ў нас адна, яна агульная. І мы маем радасць суіснаваць на ёй. Таму, беручы ў прыроды, мы абавязаны захоўваць яе багацці і павялічваць іх. Беручы - аддаваць. (153 словы)